Η Ναυτία, του Jean – Paul Sartre

Συγγραφέας: Jean – Paul Sartre

Εκδόσεις: Πατάκη   

Η «Ναυτία» είναι, ίσως, το βασικότερο λογοτεχνικό έργο του  Jean – Paul Sartre, του γνωστού υπαρξιστή φιλοσόφου. Ο υπαρξισμός του Sartre -όπου η ύπαρξη προηγείται της ουσίας και ο άνθρωπος «είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος»- διαφαίνεται στο παρόν έργο.  Πρόκειται για ένα εγχείρημα που διαπνέεται από φιλοσοφικές ανησυχίες και σκέψεις, καθώς μέσα από την ενδελεχή περιγραφή εικόνων, εκφράζεται ξεκάθαρα το θέμα της «αγωνίας της ύπαρξης».

           

Βασικό πρόσωπο του βιβλίου είναι ο  Αντουάν Ροκαντέν, ένας  ιστορικός που μετά από χρόνια που πέρασε ταξιδεύοντας, αποφασίζει να μείνει στη Μπουβίλ (φανταστική πόλη στη Νορμανδία) με σκοπό να γράψει τη βιογραφία του μαρκήσιου ντε Ρολμπόν (χαρακτήρας επινοημένος από τον Sartre). Εκεί, απασχολείται στη δημοτική βιβλιοθήκη της περιοχής αναζητώντας πληροφορίες και στοιχεία για τη συγγραφή του έργου του. Ο μαρκήσιος ντε Ρολμπόν λειτουργεί ως υποκατάστατο της δικής του ύπαρξης. Ωστόσο, καθώς ζει και εργάζεται, αρχίζει να βιώνει μια υπαρξιακή πτώση  γεμάτη κρίσεις, περίεργα συναισθήματα και δυσφορία, που όλα συγκλίνουν σε αυτό που ονομάζει ναυτία. Προχωρώντας το βιβλίο του ο Ροκονατέν, συνειδητοποιεί πως ο ντε Ρολμπόν δεν τον γοητεύει πια σα χαρακτήρας και ότι η συγγραφή του είναι ένα μάταιο έργο.  Έτσι, παραιτείται από το εγχείρημα. Αυτό που απομένει, είναι το ημερολόγιο που κρατούσε, και συνεχίζει να κρατά, όλο αυτό το διάστημα. Μια τακτική ημερολογιακή καταγραφή των εμπειριών και της γνώμης τους για ό,τι παρατηρεί γύρω του.

Διαβάζοντας το ημερολόγιο, βλέπουμε τον Ροκαντέν άλλοτε απλώς να παρατηρεί, άλλοτε να περιγράφει κι άλλοτε να παραληρεί.  Ο έξω κόσμος, απομυθοποιημένος και απογυμνωμένος από κατ’ επίφαση ωραιοποιημένα νοήματα, είναι το «πεδίο εργασίας» στο οποίο γίνεται φανερός ο παραλογισμός των ανθρώπων. Η ναυτία επανέρχεται ξανά και ξανά και τον κυριεύει. Κατά την εμπειρία της ναυτίας, τα πράγματα γίνονται ανοίκεια, τον απωθούν και το νόημα αιωρείται. Καθ’ όλη τη διάρκεια του βιβλίου, ανακύπτουν μεταφυσικές ανησυχίες σχετικά με τον χρόνο, την ύπαρξη, την αυτογνωσία και τη σχέση με τους άλλους και τα πράγματα. O Ροκαντέν προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο και τον εαυτό του. Ψάχνει το νόημα στα πράγματα και στη ζωή του. Στο τέλος του βιβλίου, και υπό τον ήχο ενός τζαζ κομματιού, συνειδητοποιεί πως μόνο η δημιουργία ταυτίζεται με την ύπαρξη. Έτσι, αποφασίζει να ξεκινήσει τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος.

Η «Ναυτία» του Sartre, το βιβλίο που είναι αφιερωμένο στη Simone de Beauvoir, πραγματεύεται το ζήτημα της ύπαρξης, την έννοια της ηθικότητας καθώς και της διανοητικής και πνευματικής ελευθερίας. Είναι ένα βιβλίο, που με κάθε ανάγνωση δίνει στον αναγνώστη νέα στοιχεία προς σκέψη και διερώτηση. Χωρίς να ακολουθεί μια συμβατική πλοκή λογοτεχνικής ιστορίας, το παρόν έργο διατηρεί το λογοτεχνικό ύφος και την αριστοτεχνικά δοσμένη γλώσσα ενός μονολόγου, συνδυάζοντας τα με τις φιλοσοφικές ανησυχίες του συγγραφέα του.

"The fault in our stars" - "Το λάθος αστέρι", του John Green

Συγγραφέας: John Green
Εκδόσεις: Λιβάνη
Σελίδες: 297

            Πολλές φορές ήμουν «στο τσακ» να παραγγείλω το περίφημο «The fault in our stars» ή να το κατεβάσω ηλεκτρονικά, καθώς άκουγα και ξανάκουγα γι’ αυτό από booktubers στο YouTube, το έβλεπα στο tumblr και το συναντούσα συνεχώς μπροστά μου. Το περίφημο young adult βιβλίο είναι το #1 bestseller των New York Times, που το τελευταίο διάστημα όποια  «ηλεκτρονική» πέτρα και να σήκωνες το έβρισκες από κάτω. Επιπλέον, συγγραφέας του είναι ο John Green, που αν ασχολείστε πολύ με το YouTube, τότε θα σας είναι και γνωστός. Μέχρι που λίγες εβδομάδες πριν είδα ότι επιτέλους μεταφράστηκε και στα ελληνικά (δεδομένου ότι έχει ήδη μεταφραστεί σε πάμπολλες γλώσσες) και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη.

            Πριν το ξεκινήσω, ήξερα πως πρόκειται για μια λυπητερή ιστορία και καθώς το διάβαζα αναρωτιόμουν πότε θα φτάσω στο σημείο στο οποίο όλοι κλαίνε. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Βασικός χαρακτήρα η Χέιζελ Γκρείς, μια δεκαεξάχρονη κοπέλα που πάσχει από καρκίνο. Είναι πολύ έξυπνη για την ηλικία της, αλλά όχι τόσο που να φαίνεται υπερβολικό. Ο χαρακτήρα είναι καλοδουλεμένος και προσεκτικά γραμμένος. Αποπνέει την ωριμότητα ενός ανθρώπου στην ηλικία της, που ζει σε αυτές τις συνθήκες.Από την άλλη πλευρά έχουμε τον Ογκάστους Γουότερς, ένα δεκαεφτάχρονο αγόρι, που νοσούσε στο παρελθόν από καρκίνο, έχει χάσει το ένα του πόδι, αλλά τώρα ήταν καθαρός. Επίσης πολύ καλογραμμένος χαρακτήρας. Ο Ογκάστους ήταν επίσης έξυπνος, πνευματώδης και ώριμος για την ηλικία του (και για αγόρι). Η Χέιζελ παλεύει με καρκίνο του θυρεοειδούς από τα δεκατρία της και γνωρίζεται με τον Ογκάστους σε μια ομάδα υποστήριξης ανηλίκων με καρκίνο. Εκεί γνωρίζονται και ερωτεύονται.

            Προτού μιλήσω άλλο για τους χαρακτήρες, νομίζω πως γίνεται αντιληπτό από όλους πως αυτό το βιβλίο πραγματεύεται μια ιστορία που σχετίζεται άμεσα με τον καρκίνο. Οπότε το θέμα γίνεται αμέσως πολύ «ευαίσθητο» και ιδιαίτερο. Ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν νομίζω πως ο συγγραφέας εκμεταλλεύεται αυτό το συναίσθημα.

            Οι πρωταγωνιστές του John Green, όπως προαναφέρθηκε, είναι δύο έξυπνοι και ώριμοι έφηβοι που ζουν την καθημερινότητά τους μέσα σε δύσκολες συνθήκες, με τις άσχημες στιγμές και τις πρακτικές δυσκολίες της αρρώστιας. Θέλουν και οι δύο να αφήσουν το σημάδι του σε αυτόν τον κόσμο. Συζητούν για τη ζωή και τον θάνατο, τον έρωτα, την ευτυχία, την καθημερινότητα, το φαγητό, τα βιβλία και την κηδεία τους με την ίδια απλότητα. Πηγαίνουν στο σχολείο, παίζουν βιντεοπαιχνίδια και προσπαθούν να ζήσουν φυσιολογικά. Η αφήγηση είναι σε α’ πρόσωπο μιας και η Χέιζελ μιλά και απευθύνεται σε μας. Αυτό είναι, κατ’ εμέ, είναι μεγάλο επίτευγμα του συγγραφέα, το να μπει δηλαδή στη θέση ενός δεκαεξάχρονου κοριτσιού και να το ενσαρκώσει τόσο καλά!

            Αυτό που μου άρεσε στο βιβλίο είναι το ότι πέρα από την περιγραφή των χαρακτήρων, ο συγγραφέας δίνει μεγάλη σημασία στην περιγραφή των στιγμών και στην διαμόρφωση των σχέσεων. Η σχέση μεταξύ της Χέιζελ και του Ογκάστους περιγράφεται πολύ γλαφυρά. Επιπλέον, οι σχέσεις των παιδιών με του γονείς και τους φίλους δε μένει στην άκρη αλλά περιγράφεται εξίσου ρεαλιστικά.  Μπαίνοντας στην πλοκή, μαθαίνουμε το αγαπημένο βιβλίο της Χέιζελ, το οποίο είναι μια ιστορία για ένα παιδί με καρκίνο. Η Χέιζελ θέλει απεγνωσμένα να γνωρίσει τον συγγραφέα, ο οποίο βρίσκεται στο Άμστερνταμ. Τότε ο Ογκάστους θέλει να της κάνει αυτό το όνειρο πραγματικότητα και έτσι επιλέγει να «ξοδέψει» την ευχή του (από το Make a wish που πραγματοποιεί ευχές για παιδιά που νοσούν) σε αυτό το ταξίδι. Έτσι, Χέιζελ και Ογκάστους ταξιδεύουν ως το Άμστερνταμ και εκεί δένονται περισσότερο.

            Σε πρώτη φάση το βιβλίο μοιάζει απλό. Απλός λόγος, απλή γραφή, απλές αλλά δυνατές εικόνες. Ο John Green, όμως, πετυχαίνει να περιγράφει τις καταστάσεις με τις ιδανικές αναλογίες ωμότητα και χιούμορ. Το χιούμορ προέρχεται από τους ίδιους τους χαρακτήρες και έτσι σου δίνει το δικαίωμα να ζεις και συ την κατάσταση πιο «ζεστά» και χωρίς αμηχανία. Κατά τη γνώμη μου το «Λάθος αστέρι» είναι πανέξυπνο βιβλίο, κι αυτό θα το διαπιστώσετε από τις μικρές λεπτομέρειες, τα ονόματα, τις πληροφορίες που δίνονται όσο προχωρά η πλοκή.

            Τέλος, ομολογώ πως κάποια δάκρυα τα έριξα προς το τέλος, γιατί το κλίμα βαραίνει. Και ίσως εδώ με ρωτήσετε γιατί να διαβάσετε ένα βιβλίο το οποίο θα σας λυπήσει, θα σας μελαγχολήσει και πιθανόν να σας κάνει να κλάψετε. Η απάντηση μου είναι πως σε τελευταία ανάλυση είναι δική σας επιλογή αν θα το διαβάσετε ή όχι. Όμως τα βιβλία είναι ένας καινούργιος κόσμος, μια καινούργια ζωή, με τα καλά και τα κακά. Χρέος τους είναι να μεταφέρουν ένα ολοκληρωμένο νόημα και να προβληματίσουν, έστω και λίγο, τον αναγνώστη. Και αυτό εδώ το βιβλίο, το κάνει.

"Νέμεσις", του Jo Nesbo

Συγγραφέας: Jo Nesbo

Σελίδες: 586

Εκδόσεις: Μεταίχμιο

            Βρισκόμαστε στο Όσλο και βασικός χαρακτήρας του βιβλίου είναι ο επιθεωρητής Χάρι Χόλε. Ξεκινώντας, να πω πως είναι αλκοολικός και σίγουρα όχι και ο πιο κοινωνικός άνθρωπος στον κόσμο. Ικανός στη δουλειά του και ειδικός στο να εξιχνιάζει υποθέσεις με στυγερούς εγκληματίας, ο Χάρι προτιμά να δρα και να ερευνά μόνος του αποφεύγοντας τις πολλές επαφές με τους συναδέλφους του.

            Η ιστορία του βιβλίου έχει ως εξής: Ο Χάρι Χόλε βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο δολοφονίες. Πρώτα απ’ όλα, τη δολοφονία μιας υπαλλήλου τράπεζας κατά τη διάρκεια μιας ληστείας, όπου παρά το ότι ο ληστής παίρνει τα χρήματα, κάνει τελικά τον φόνο. Δεύτερον, τη δολοφονίας μιας πρώην αγαπημένης του, όπου το βράδυ πριν βρεθεί νεκρή , ο Χάρι ήταν στο σπίτι της για δείπνο. Το επόμενο πρωί βρίσκεται σε άθλια κατάσταση στο διαμέρισμά του χωρίς να θυμάται πως επέστρεψε και τι έγινε προηγούμενο βράδυ στο δείπνο.  Επιστρέφει, λοιπόν, στο σπίτι της πρώην αγαπημένης του και τη βρίσκει νεκρή. Το σκηνικό μοιάζει με αυτοκτονία. Ο ίδιος τηλεφωνεί ανώνυμα από τηλεφωνικό θάλαμο στην αστυνομία για να δηλώσει το θάνατο και έπειτα παρακολουθεί τις έρευνες «από έξω». Η υπόθεση κλείνει ως αυτοκτονία. Ο Χάρι πιστεύει πως πρόκειται για δολοφονία αλλά ξέρει, ωστόσο, πως αν η υπόθεση ξανανοίξει ο ίδιος θα είναι ο πρώτος ύποπτος.

            Στη συνέχεια της πλοκής του βιβλίου ο Χάρι συνειδητοποιεί πως αυτοί οι δύο φόνοι συνδέονται μεταξύ τους. Κάνοντας μια αναδρομή στην ιστορία των ληστειών τραπεζών στο Όσλο, μαθαίνει πως  οι περισσότερες από αυτές έχον γίνει από τσιγγάνους. Μάλιστα, το «μεγάλο κεφάλι» που κρύβεται πίσω από πολλές είναι ένας άντρας που ονομάζεται Ράσκολ και βρίσκεται στη φυλακή. Αυτό, βέβαια, δεν τον εμποδίζει από το να συνεχίζει να κινεί τα νήματα. Ο Χάρι Χόλε έρχεται σε επαφή με τον Ράσκολ και με ανορθόδοξους τρόπους μαθαίνει για τον «νόμο» των τσιγγάνων σχετικά με την αγάπη και την εκδίκηση.

            Καθώς η πλοκή συνεχίζεται με κινηματογραφικά, θα έλεγα, πλάνα, ο Χάρι ταξιδεύει μέχρι τη Βραζιλία για να συλλέξει πληροφορίες και να έρθει σε επαφή με άτομα που μπορεί να εμπλέκονται στους φόνους. Παράλληλα λαμβάνει πολλά emails από κάποιον άγνωστο που φαίνεται να είναι ο πραγματικός δολοφόνος.

            Στην ιστορία εμπλέκονται πολλοί χαρακτήρες και ο Nesbo υφαίνει το νήμα προσεκτικά και αινιγματικά μέχρι το τέλος. Σκιαγραφώντας το προφίλ του καθενός με στοιχεία και γεγονότα, αφήνει τον αναγνώστη να μπει στο ρόλο του ντετέκτιβ και να κάνει τις δικές του υποθέσεις.

            Το «Νέμεσις» είναι το πρώτο βιβλίο του Jo Nesbo που διαβάζω και μπορώ να πω ότι με κάνει να θέλω να διαβάσω και άλλο έργα του συγγραφέα. Πρόκειται για ένα δυνατό αστυνομικό μυθιστόρημα (η Νορβηγία έχει άλλωστε μεγάλη παράδοση σ’ αυτό) με σύνθετη πλοκή και ενδιαφέροντες χαρακτήρες. Ποια άλλα βιβλία του Nesbo προτείνετε;

"O τελευταίος χορός", της Victoria Hislop

Συγγραφέας: Victoria Hislop
Εκδόσεις: Headline Review (paperback)
Σελίδες:160

            Με αφορμή την παρουσία της στη 10^η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, αποφάσισα να διαβάσω τον «Τελευταίο χορό» και άλλες ιστορίες της Victoria Hislop. Πρόκειται για ένα βιβλίου με 10 μικρές ιστορίες – διηγήματα με φόντο (γνωστό πια) την Ελλάδα. Αυτό το είδος γραφής, τα διηγήματα, είναι κάτι καινούργιο για την Hislop και τους αναγνώστες της, μιας και ξεφεύγει από τη ροή ενός μυθιστορήματος. Δεν υπάρχει το ιστορικό υπόβαθρο του «Νησιού» και του «Νήματος», υπάρχει, ωστόσο, το στοιχείο της καθημερινής ζωής και της ελληνικής κοινωνίας.

            Εδώ, πρέπει να σημειώσω πως διάβασα το βιβλίο σε paperback έκδοση στα αγγλικά, οπότε δεν μπορώ να μιλήσω για την ελληνική μετάφραση.  Μπόρεσα, όμως, να δω την ίδια τη γραφή της Hislop.  Η πρώτη μου εντύπωση ήταν πως το βιβλίο είναι αρκετά  απλό. Στη συνέχεια, όμως, διαπίστωσα πως το βιβλίο ήταν απλό για μένα και για κάθε Έλληνα που το διαβάζει, γιατί, πολύ απλά, οι εικόνες που περιγράφονται σε αυτό είναι κάτι πολύ σύνηθες για μας.  Η Victoria Hislop αφηγείται ιστορίες που έχουν ως κέντρο κλασσικά ορόσημα της ελληνικής κοινωνίας, όπως το «περίπτερο», το «ζαχαροπλαστείο», το «καφενείο».

            Το σημαντικότερο στοιχείο αυτού του βιβλίου, στοιχείο που δίνει και τα credits στη συγγραφέα του, είναι το πόσο καλά φαίνεται να έχει κατανοηθεί η ελληνική νοοτροπία από την ίδια. Οι συνήθειες, συμπεριφορές και η ιδιοσυγκρασία των προσώπων προδίδουν το ότι η Victoria Hislop έχει εντρυφήσει στην παρατήρηση της ελληνικής κοινωνίας και, μάλιστα, με μεγάλη επιτυχία. Κάθε ιστορία έχει και ένα νόημα, ένα διδακτικό συμπέρασμα και αφήνει στον αναγνώστη την επιλογή του πραγματικού τέλους.

            Πρόκειται για ένα ευχάριστο και ενδιαφέρον βιβλίο που μας δείχνει πολύ καλά πως  βλέπει κάποιος την σημερινή Ελλάδα και την παράδοσή της «απ’ έξω».